Blog

Elke week een nieuw creatief ritueel waar ik me voor de daaropvolgende week aan houdt. Mijn ervaring voeg ik onderaan toe (de week na verschijnen).

Eén van mijn favoriete schrijvers over creativiteit Austin Kleon noemt zichzelf "a writer who draws" en vertelt in één van zijn lezingen hoe bij hem schrijven over ging in tekenen: "My notebooks became a little bit more visual. I found out that thing called clustering, which I learned from Janet Burroway." Het overgangsmoment van schrijven naar visueel spreekt mij aan, omdat ik een gewoonte heb de schrijfpen te pakken, terwijl ik de voordelen ken van tekenen en visualiseren. ... lees verder

Elke week een nieuw creatief ritueel waar ik me voor de daaropvolgende week aan houdt. Mijn ervaring voeg ik onderaan toe (de week na verschijnen).
"No 8. Worry" op een to-dolijstje van Johnny Cash

Johnny Cash zei het al (of althans één van zijn to-dolijstjes doet dit vermoeden) dat we ons wat vaker zorgen mogen maken. Niet dat we dat niet doen - zeker niet in de huidige tijd - maar dit als actiepunt opnemen op je dagelijkse lijstje met dingen die je wilt doen vind ik geen slecht idee. Waarom zou je bijvoorbeeld wel een dankbaarheidsjournal bijhouden, maar geen stressjournal? Dat vraagt Elizabeth Craft zich ook af in deze podcast. ... lees verder

Elke week een nieuw creatief ritueel waar ik me voor de daaropvolgende week aan houdt. Mijn ervaring voeg ik onderaan toe (de week na verschijnen).

Auteur en schrijver van The 4-Hour Work Week Tim Ferriss noemt het de meest kosteneffectieve therapie die hij ooit heeft ontdekt. Hij schrijft in zijn blog dat hij, als onderdeel van zijn ochtendroutine, een meditatieve oefening zocht die creatief is in plaats van consumerend. Hij ontdekte de Morning Pages van schrijver en filmmaker Julia Cameron. ... lees verder

Enkele jaren geleden maakte ik er een vaste gewoonte van de dictafoon op m'n iPhone te gebruiken om ideeen in te spreken. Deze eenvoudige app zit op elke iPhone en heb je altijd bij je. En ik ontdekte dat het één van de meest waardevolle apps is die ook echt iets voor je kan betekenen als het gaat over creativiteit.

Het is geen revolutionair idee en zelfs heel simpel. Je kent het vast dat je een idee te binnen schiet en het op dat moment even zo helder lijkt. Het is dan verleidelijk te denken dat je het wel onthoudt, terwijl je je even later beseft dat je niet meer weet wat je precies dacht. Andere dingen kwamen er tussendoor, een mailbericht of een bericht in de groepsapp waar je net voor was uitgenodigd. Daarnaast komen deze ideeen meestal niet op geplande momenten waar je pen en papier bij de hand hebt. Ik krijg ze vaak als mijn geest even de ruimte krijgt zich te ontspannen, zoals op de fiets, onder de douche, lopend, tussen de bedrijven door of van huis naar werk.

Het hoeven geen briljante ideeen te zijn, vaak zijn het gedachten en ideeen die komen opborrelen. Ik heb geleerd deze stemmetjes meer de ruimte te geven en ze niet te laten overstemmen door andere opdringerige stemmetjes. Ik spreek ze dus in op m'n iPhone en later - meestal de volgende ochtend - beluister ik ze en schrijf ze op.

Juist door er een gewoonte van te maken en het regelmatig te doen kun je er ook even later weer op terugvallen. Rond de tijd dat ik er mee begon had ik het artikel The Spark File van schrijver Steven Johnson gelezen die de creatieve voordelen van ideeenlijstjes laat zien, namelijk dat je jezelf achteraf vaak realiseert dat er al een heel aantal ideeen werkelijkheid zijn geworden. Het is de gewoonte die je acties beinvloeden.

En ook als het niet meteen leidt tot acties, dan nog heb je het voordeel van de strategie van het monitoren zoals schrijver Gretchen Rubin het beschijft. Aandachtig zijn is het begin van iedere verandering.

Ik keek vandaag deze video What is practicing? van pianist Hal Galper (speelde onder meer met Stan Getz, Chet Baker en Anita O'Day). De video is voor musici maar gaat ook over iets dat universeel is, namelijk hoe je leert en ergens beter in wordt.

Ik ben gewend om leren te zien als informatie die je tot je neemt en internaliseert. Maar Hal Galper zegt hier iets heel anders, hij heeft het eigenlijk over het creatieve proces van leren dat altijd tweerichtingsverkeer is.

  • Het gaat er niet om dat je iets internaliseert, maar het gaat erom dat je je bloot stelt aan iets zodat jouw innerlijke informatie naar boven kan komen. ... lees verder

Twee maanden terug reisde ik voor een maand door Thailand. Daarmee ging een lang gekoesterde wens in vervulling, namelijk reizen in een land waar het boeddhisme onderdeel is van het leven van alledag. Waar wij onze levens een beetje aanvullen met mindfulness is het daar onderdeel van de cultuur. Een beetje west en een beetje oost. Het komt aardig overeen met hoe we ons brein graag indelen, in een linkerhelft en een rechterhelft. Mijn interesse in een Aziatisch land komt misschien wel overeen met die hoop dat het rechter deel óók blijft meedoen en zich niet te veel laat wijs maken door zijn opdringerige wederhelft.

... lees verder

Eerder tekende ik de palm van mijn hand volgens de manier hoe Kimon Nicolaides het eens omschreef in zijn boek The Natural Way to Draw (1941). Zonder te kijken naar je eigen tekening - je kijkt alleen naar het object dat je tekent - probeer je voor 5 minuten de contouren en lijnen na te tekenen. Omdat je niet mag kijken naar je eigen tekening kun je niet controleren wat je doet (en of je het goed doet). Je zogenaamde linker hersenhelft (de rationele, controlerende helft) zet je even buiten spel.

... lees verder

Visueel journal met de 1-minuut tekening

Om voor jezelf de drempel te verlagen voor creatief werk kan het helpen een klein startritueel te doen. Een van m'n favoriete creatieve rituelen is de 1-minuut tekening. Door iets simpels te doen verlaag je de drempel. En als je het herhaalt wordt het steeds gemakkelijker om in de flow te komen. Ik deed dit startritueel afgelopen maand elke ochtend. Als start van de dag. Leg de dagen achter elkaar en je krijgt een visueel journal van de week of maand. ... lees verder

Wil je meer focus gedurende de dag, dan kan journaling een goede manier zijn. Ik doe deze sinds enkele maanden. Ik beantwoord vragen in de ochtend:

  • Ik ben dankbaar voor ...
  • Wat zou bijdragen aan een geweldige dag vandaag?
  • Dagelijkse affirmatie, Ik ben ...

En deze aan het einde van de dag:

  • 3 geweldige dingen die vandaag gebeurden
  • Wat had de dag nog beter gemaakt?

Het zijn vragen uit The Five Minute Journal. Het antwoord op die laatste is vaak niet meer dan een wandeling, sport, opruimen, relaxen ... (zo eenvoudig kan het zijn om je dag iets beter te maken).

Best-selling auteur Tim Ferriss legt hier uit hoe het werkt.

Elke ochtend zet ik de timer voor 1 minuut en maak ik een tekening op een vierkant kladblaadje. Het digitale geluid van de timer aan het einde van de minuut gaat altijd samen met een gevoel van teleurstelling. Nu al? Maar voor niet minder en ook niet meer dan een minuut neem ik even de pen en zo'n blaadje. En precies die minuut helpt me om niet na te denken en dat werkt bevrijdend. Beperkingen zijn juist goed als je momenten van vrijheid opzoekt.

Ik geloof dat creativiteit veel gewoner is dan we doorgaans denken. Veel te vaak wordt creativiteit op een voetstuk geplaatst en in verband gebracht met verheven idealen, zoals kunst of innovatie. Maar voor een kind is creativiteit doodnormaal. Voor onze verre voorouders was creativiteit vooral ook een manier om te kunnen overleven. En creativiteit vinden we overal terug in het leven van alledag.

Creativiteit is verweven met het leven. Ook als je terugblikt in de tijd, dan kun je zien hoe creativiteit verweven was met het leven van alledag. Vaak in de vorm van rituelen om verbinding te zoeken en contact te maken met het leven, de gemeenschap en het hogere. ... lees verder

De wereld van het internet staat vol met short cuts en quick wins: "doe dit en je wordt gelukkiger", "doe dat en je zult tijd besparen om nog leukere dingen te doen".

Oftewel:

Doe iets kleins en ontvang iets groots.

Alles wat op een short cut lijkt - schreef auteur Seth Godin eens - is meestal een omweg, een omleiding of vaak ook een afleiding van waar het echt om gaat. Noem het uitstelgedrag. ... lees verder

In het moment zijn ... het wordt zo gemakkelijk gezegd. Probeer het eens om je aandacht te richten op het hier en nu. Je gedachten zullen zich ergens bevinden tussen toekomst (“dan en dan ...”) en verleden (“toen en toen ...”).

Denken aan de toekomst haalt je uit het moment. Denken aan het verleden precies zo. Je zou denken dat het heden zich ergens bevindt tussen toekomst en verleden.

De Chinese wijsgeer Lao Tzu zei het als volgt: ... lees verder

Een ritueel als start om iets te beginnen kan zo eenvoudig zijn:

  • Haal drie keer diep adem
  • Doe een wens (voor iets waar je mee begint of voor de dag)
  • Schrijf de wens op kladpapier (of een virtuele notitie)
  • Sluit nu het briefje en zeg je wens drie keer hardop

Je bent klaar om je dag, werk, opdracht, week of taak te beginnen. Herhaal het ritueel elke keer als je er mee verder gaat (of op vaste momenten).

Afgelopen week beluisterde ik de The Tim Ferriss Show  (podcast #105). Tim Ferriss is de auteur van o.a. Tools of Titans (2016), waarin hij op zoek gaat naar de geheimen achter het succes van experts. Eén van die adviezen is het hebben van alledaagse routines en rituelen, waarvan een ochtendritueel één van de meest gebruikelijke is.

In aflevering #105 deelt Tim Ferriss zijn eigen ochtendroutine. ... lees verder

Ik vond deze oefening gisteren op het prikbord boven m’n bureau, het was me een lange tijd niet opgevallen, maar nu was het alsof het mij koos. Het is een schrijfoefening, maar je kunt er ook een tekenopdracht van maken en de vragen ernaast leggen. Terugkijken aan de hand van je herinnering kan je veel vertellen over jezelf en de “lens” waardoor jij de wereld bekijkt. Doe het bijvoorbeeld voor een week (elke ochtend 5 minuten). ... lees verder

Afgelopen jaar ben ik talloze rituelen begonnen, kleine gewoonten die gemakkelijk in m’n dag in te passen zijn. Van het doen van een ochtendwandeling, het maken van een todo-lijstje voor het slapen gaan (dat je bovendien sneller in slaap doet vallen), het doen van affirmaties in de ochtend tot creatieve rituelen zoals het schrijven van Morning Pages (Julia Cameron), het maken van tekeningen of de ochtend te beginnen met 5 minuten achter de piano.

Ze kosten me doorgaans niet meer dan 5 minuten (een wandeling doe ik liever wat langer). ... lees verder

Afgelopen week begon ik een nieuw ochtendritueel. Elke ochtend voor mijn dag begint zette ik m’n timer voor 5 minuten en maakte ik een tekening. Ik gaf mezelf de opdracht om gedurende een week elke ochtend een zgn. Upside Down Drawing te tekenen, zoals ik dat ook eerder deed. Je tekent iets ondersteboven, je kunt even minder vertrouwen op je verworven vaardigheden en gebaande paden bieden weinig houvast. Betty Edwards (auteur van Drawing on the Right Side of the Brain) geeft aan dat je met deze manier kijken (en tekenen) niet kunt vertrouwen op je linker hersenhelft. ... lees verder

Zelfhulpboeken en handboeken zijn een beetje verdacht. Er is een grote markt voor en ze zijn overal te koop, maar met creativiteit heeft het doorgaans weinig te maken. Het staat misschien wel haaks op wat creativiteit is. Vraag het eens aan een kunstenaar of schrijver. Heb je ooit een kunstenaar of schrijver ermee rond zien lopen? Die kans is best klein. Wat kunnen we leren van creatieven? Hoe leren zij?

Het simpele antwoord vanuit de creatieve hoek zal ongeveer zijn: als je ergens goed in wilt worden omring je dan met jouw voorbeelden en inspiratiebronnen. Wil je een goede verhalenschrijver worden, lees dan geen ... lees verder

Creatief denken is tegenwoordig een handig hulpmiddel voor van alles en nog wat. Wat er meestal onder verstaan wordt is niet zozeer een manier van denken (ondanks de suggestie die het wekt) maar bepaalde tools, spelregels, stappen, technieken of interventies die ons denken uitdagen. Een soort van ontdenken, omdenken of losdenken.

Maar creatief denken als een denkactiviteit zien is wat verraderlijk.

Je kunt namelijk niet zeggen: "Ik ga nu even creatief denken." ... lees verder

Kunst spreekt voor zich. Het is één van de versleten motto’s die je nog maar al te vaak hoort.

Als kunst iets doet dan is het je voor raadsels stellen. Niet alleen voor de toeschouwer maar ook voor psychologen die het fenomeen bekijken.

Paul Bloom probeert dat raadsel te ontwarren in deze lezing.

Hoe verklaar je nu dat het meest besproken ... lees verder

Authenticiteit. Hoe vaak hoor je het woord, lees je het of denk je dat het goed is jezelf authentiek te noemen?

Jezelf prijzen om je authenticiteit en uiting geven aan hoe je je vandaag voelt (even los van je echte vrienden) vind ik nogal waardeloos. Het is even veranderlijk als het Nederlandse weer. En wat heeft een ander er aan?

Net zo waardeloos vind ik het idee dat wordt verkondigd over kunstenaars die hun meest authentieke zelf zouden laten zien, hun diepste zelf uiten of doen aan zelfexpressie. Als je dan een keer down bent dan is kunst de uitgelezen kans om hier uiting aan te geven. Ik hoor die onzin al m’n hele leven in allerlei variaties. Een loodgieter zegt ook niet: “vandaag voel ik me iets minder, dus ik gooi er wat boosheid tegenaan vandaag”. ... lees verder

Geen ochtend zonder Bach. Elke ochtend speel ik voor 5 minuten en probeer me te houden aan dit ochtendritueel.

Elk nieuw stuk draag ik op aan een goede vriend. Ik stuur het stuk zoals ik een postkaart zou versturen. Ik geloof dat kunst hier over gaat: het is een gift en een gave en het is een klein geschenk dat geen 1000 likes verdient maar één attente en hartelijke luisteraar.

Boeken over kunst en de kunst van het geven: The Gift (Lewis Hyde), Giving it all Away (David Green)

Het is niet erg origineel om origineel te willen zijn, hoorde ik laatst iemand zeggen. Daar zit zeker wat in. Probeer maar eens origineel te zijn, het zal je niet meevallen. Denk maar eens na over wat jouw signatuur is. Het kan best beklemmend zijn.

Beter is om goed te worden in het imiteren en kopiëren van wat jou boeit. Vaak doe je dat door te imiteren en na te doen. En daar ligt jouw originaliteit besloten. ... lees verder

In eerdere blogposts verkende ik de manier om creativiteit te ontwikkelen door je analytische brein om de tuin te leiden, of dat nu is door iets ondersteboven te tekenen of door te tekenen zonder te kijken. Het zijn trucs die je zullen verrassen over het effect ervan.

Waar ik bij de laatste truc vooral niet keek naar wat ik zelf produceerde, deed ik afgelopen week een experiment waarbij het object dat je tekent en de tekening samenvallen. Je kijkt naar beide tegelijkertijd, door middel van een (plastic) plaat die je tussen jezelf en het object (in dit geval mijn linkerhand) houdt. Het is simpel. Je tekent direct op de plaat. ... lees verder

Het niet-weten of het onbekende opzoeken kan een goede strategie zijn om je te oefenen in creativiteit. Omdat mijn wetende, talige en analytische brein veel baat heeft bij overzichtelijkheid en ordelijkheid, probeert deze ook continu mijn andere helft te vertellen dat iets niet goed is, dat het anders moet of liever dat het goed is om het helemaal niet te doen. Want stel je eens voor ...

... lees verder

Deze boekbespreking is onderdeel van de blogreeks Wat is creativiteit?

The Origins of Creativity (2017) van bioloog Edward O. Wilson.

Over de oorsprong van creativiteit schrijft bioloog Edward O. Wilson dat het ultieme doel van creativiteit is om tot zelfinzicht te komen. Dat kan individueel zijn, maar ook cultureel. Zoals ook binnen de menswetenschappen (o.a. filosofie, theologie) staan vragen centraal als: Wie zijn we? ... lees verder

Deze boekbespreking is onderdeel van de blogreeks Wat is creativiteit?

Homo Ludens: A Study of the Play-Element in Culture (1938) van historicus Johan Huizinga (1872-1945).

Eén van onze grootste historici Johan Huizinga (1872-1945) gaat in de klassieker Homo Ludens (de spelende mens) in op de creatieve impuls van de mens, de impuls om te spelen. Het boek is een ode aan vrijheid. De mens is volgens Huizinga vooral een spelende mens. En spel staat aan de basis van onze cultuur. Want cultuur ontstaat en ontwikkelt zich in én als spel. ... lees verder

Deze boekbespreking is onderdeel van de blogreeks Wat is creativiteit?

Creativity: The Psychology of Discovery and Invention (1996) van psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi (1934-).

Wie flow zegt verwijst - misschien zonder dat te weten - naar iets dat binnen de positieve psychologie een begrip is. Dat is het geworden dankzij het onderzoek van één van de vooraanstaande onderzoekers op het gebied van creativiteit: Mihaly Csikszentmihalyi (1934). ... lees verder